Зертхананың ұсыныстары
Бұған: Гематология, Биохимия, Гормондар, Серология, Иммунология, ПТР және коагулограмма жатады.
Қан көрсеткіштерінің көпшілігі тәуліктік ауытқуларға, тамақ ішу, стресс және физикалық жүктемелердің әсеріне ұшырайды.
Негізгі жалпыклиникалық талаптар
- Аш қарынға: таңертеңгі сағаттарда (7:00-ден 11:00-ге дейін) қатаң түрде аш қарынға тапсырылады. Ашығу кезеңі 8-ден 12 сағатқа дейін (липидтік профиль және триглицеридтер үшін — 14 сағатқа дейін) болуы тиіс. Талдау тапсырар алдындағы күні майлы, ащы, қуырылған тағамдар мен алкогольдік ішімдіктерді толықтай алып тастаңыз.
- Ішу режимі: талдау тапсыратын күні таңертең тек аз мөлшерде таза газдалмаған су ішуге рұқсат етіледі. Шай, кофе, шырындар және басқа да сусындар толықтай алынып тасталады. Глюкоза талдауына қатысты қосымша шектеулерді зертханадан нақтылаңыз.
- Тыныштық және стресс: емшара алдында физикалық күш салуды (жүгіру, баспалдақпен көтерілу) және эмоционалдық қозуды болдырмаңыз. Биоматериалды алмас бұрын емшара бөлмесінде 10–15 минут бойы тыныш отыру ұсынылады.
- Шылым шегу: зерттеуге дейін кем дегенде 1–2 сағат бұрын шылым шегуге үзілді-кесілді тыйым салынады.
- Дәрі-дәрмектер: дәрі қабылдап жүргенде немесе оны тоқтатқаннан кейін қан тапсыру мерзімін емдеуші дәрігермен келісіп (әсіресе антибиотиктер мен антикоагулянттарды) тапсырылады. Егер тоқтату мүмкін болмаса, міндетті түрде тіркеушіге қабылданатын препараттардың нақты атаулары мен дозаларын хабарлаңыз.
- Физиоемшаралар: қанды рентгенография, флюорография, УДЗ, физиотерапиялық емшаралар немесе ректальді зерттеуден кейін бірден тапсыруға болмайды.
Жекелеген тестілерге арналған ерекше ережелер
Глюкозаға төзімділік тесті (БХ.008): Қатаң түрде таңертең аш қарынға жүргізіледі. Тестке дейінгі 3 күн ішінде көмірсуларды шектемей, әдеттегідей тамақтануды және үйреншікті физикалық белсенділікті сақтау қажет. Тест өткізу кезінде (глюкозаны қабылдағаннан кейінгі 2 сағат ішінде) пациент толық тыныштықта болуы, шылым шекпеуі, жүрмеуі және жүктемелерге ұшырамауы тиіс.
Қалқанша безінің гормондары (ТТГ, Т3, Т4, Анти-ТПО): Егер сіз қалқанша безінің препараттарын (L-тироксин, Эутирокс) қабылдасаңыз, қан дәрінің таңертеңгі дозасын қабылдағанға дейін қатаң түрде тапсырылады. Талдаудан 2–3 күн бұрын дәрігердің келісімімен құрамында йод пен биотин (В7 витамині) бар препараттар мен витаминдерді қабылдауды тоқтатыңыз, өйткені биотиннің жоғары дозалары ТТГ-ға жасалған тест нәтижелерін бұрмалайды.
Репродуктивті жүйе гормондары (ФСГ, ЛГ, Эстрадиол, Прогестерон, Тестостерон, Пролактин, АМГ, ГСПГ, ДГЭА): Тестостерон мен ДГЭА қатаң түрде таңғы сағат 11:00-ге дейін (таңғы концентрацияның ең жоғары шегінде) тапсырылады. Әйелдердегі жыныс гормондары (ФСГ, ЛГ, Пролактин, Тестостерон, ДГЭА, ГСПГ), егер дәрігер басқа күндерді белгілемесе, етеккір циклінің 2–5 күнінде қатаң түрде тапсырылады. Прогестерон әдетте циклдің 21–23 күнінде тапсырылады. Пролактин мен Кортизол мінсіз эмоционалдық тыныштықты талап етеді, олар оянғаннан кейін 2-3 сағаттан ерте емес уақытта тапсырылады.
Альдостерон (ИМ.091): Бұл гормонның бөлінуі дененің қалпына байланысты. Қан алдында пациент дәрігер белгілеген қалыпта (тік тұру/отыру немесе көлденең жату) кем дегенде 2 сағат үзіліссіз болуы тиіс. Ине салмас бұрын 15–20 минут тыныш отыру керек. 10–14 күн бұрын дәрігермен диуретиктерді тоқтатуды келісу және рациондағы тұздың тұрақты деңгейін сақтау қажет.
Ферритин (ИМ.044): Ағзадағы темір қорларын көрсетеді. Егер сіз темір препараттарын қабылдасаңыз, зерттеуге дейін 7–14 күнге үзіліс жасау қажеттігін емдеуші дәрігермен талқылаңыз. Назар аударыңыз! Ферритин жедел фазаның ақуызы болып табылады: суық тию, ЖРВИ, жоғары температура немесе қабыну өршіген жағдайда дәрігерге хабарлап, талдау мерзімін келісіңіз.
Натрийуретикалық пептид (NT-proBNP) (ИМ.039): Тапсырудан 1 күн бұрын қарқынды физикалық және спорттық жүктемелерді толықтай алып тастаңыз (кез келген бұлшықеттің шамадан тыс күш салу жүрек жеткіліксіздігінің бұл маркерін уақытша жоғарылатады).
Коагулограмма (КГ-блок): Қан алу антикоагулянттардың (гепарин, варфарин, аспирин, ксарелто және т.б.) кезекті дозасын қабылдағанға дейін қатаң түрде жүргізіледі немесе препаратты қабылдаудың нақты уақытын белгілеп, бұл туралы тіркеушіге хабарлау қажет.